Cuma , Nisan 28 2017
Anasayfa / Ergenlik Dönemi / Ergenlik Döneminde Yaşanan Sorunlar ve Çözümleri Nelerdir?

Ergenlik Döneminde Yaşanan Sorunlar ve Çözümleri Nelerdir?

Ergenlik
Ergenlik dönemi (büluğ çağı) 11-21 yaşları arasında dalgalanmaların yoğun görüldüğü zor bir dönemdir. Bu dönem “fırtına-gerginlik” dönemi olarak da bilinir. Ergenlik (puberte), insanlarda meydana gelen “yetişkinliğe ilk adım” evresidir. Ergenlik, çocukluk çağı ile yetişkinlik çağı arasındaki geçiş dönemidir. Ergenlik, bireyde çocuksu tutum ve davranışlarının yerini yetişkinlik tutum ve davranışlarının aldığı, cinsiyet yetilerinin kazanıldığı, bireyin erişkin rolüne psikolojik ve somatik olarak hazırlandığı dönemdir. Ergenlik dönemi hem ergen için ve hem de ergenin ailesi için zor dönemdir. Aile ergeni anlamakta güçlük çekerken, ergen anlaşılma duygusunu tam olarak yaşayamadığını düşünür. Ebeveyn bu dönem, çocuğunu ne kadar tanır ve bu dönem özelliklerine vâkıf olabilirse ebeveyn-ergen çatışmaları o denli az olur. Ergen bedensel, cinsel, sosyal ve duygusal anlamda farklı bir döneme girmiştir. Bu gelişim sahalarında yaşadığı süreçler sebebiyle ergen kendisini farklı hisseder ve çoğu zaman kendisini tanımlamakta güçlük çeker.

Ergenlik döneminde fiziksel gelişim
Fiziksel gelişime paralel olarak kız çocuklar da kadınımsı özellikleri görülmeye başlar. Göğüsler belirginleşir, koltuk altlarında ve genital bölgelerde kıllanmalar başlar. Vücutta yağlanmalar olur ve buna bağlı olarak vücut hatları şekillenir, sivilceler çıkar, adet görmeye başlar. Erkek çocuklarda erkeksi görünüme, erkek özelliklerini almaya başlar. Ses çatallaşır, kıllanmalar başlar, kas gelişim artar, sperm üretimi başlar.

Ergenlik döneminde ruhsal gelişim
Ergenlikteki en önemli ruhsal gelişim muhakkak ki bağımsız olma mücadelesidir. Buradaki temel zihniyet veya verilmek istenen mesaj şudur; ‘Ben kendi başıma bir bireyim, annem babam olmadan da var olabilirim.’ Bu psikoloji ile kendine has fikirler geliştirebilir, özgür düşünmeye başlarlar fakat daha çok yönlü düşünme, yani alternatif düşünceler gelişmediği için tek fikre takılıp kalma, bir fikre körü körüne inanma sıklıkla olur. Bu nedenle ergenlerde etkilenme ve etkileme çok kolay olur. Kendilerine model seçerler, onun gibi davranmaya, onun gibi giyinmeye çalışırlar, dış görünüm öne çıkar ve ayna karşısında fazla vakit geçirirler. Anne babaya verilmek istenen mesaj; ‘ben, siz olmadan da varım.’ Buna bağlı olarak evden uzaklaşmalar, geç gelmeler, isyankar davranışlar arkadaşlarla daha fazla vakit geçirme, yalnız kalmak, anne babadan farklı düşündüğünü ispat etmek için kendi başına fikirler üretmek sıklıkla gözükür. Bu dönemde soyut düşünce gelişmeye başlar, alternatif düşüncelerin olduğu, farklı görüşlerin olabileceği fikri gelişmeye başlar. Denetlenmek, kontrol edilmek, karışılmak gençleri rahatsız eder. Kızlarda arkadaş sayısı azalır, seçici davranılır. Arkadaş sayısının azalmasına rağmen edinilen arkadaşla çok sık vakit geçirilir, her şey beraber yapılmak, paylaşılmak istenir ve daha çok sohbet ve konuşma için vakit harcanır. Erkek çocuklarda ise arkadaş sayısında azalma olamasa bile daha fazla etkinlik içinde olurlar.

Ergenlik Döneminin Özellikleri Nelerdir?
Ergen kendine yol çizme amacını belirleme cinsel kimliğini kazanma sosyal ilişkilerini düzene koyma çabası içerisindedir. Benlik kavramı ve benlik sınırları değişkendir. “Ben kimim ” sorusunu sık sorar. İçinde bulunduğu sosyal kurum ve olguları sorgular. Ülke sorunları din milliyet iş vb. konularda araştırma ve hassasiyet içine girer. Kimlik bunalımı içindeki genci düzenli hayat sıkar ona yetmez. Başkasına benzemekten nefret eder ama başkaları gibi de farkında olmadan davranır. Ne kendisi ne de başkası olamayan genç tepkiseldir ani çıkışlar da bulunur. Sabırsız sinirli saldırgan ve nankör tutumlar geliştirebilir ve bu nedenle çevresiyle özellikle ailesi ve okulu ile zaman çatışma içine girer.Bu çatışma ortamından bir an önce çıkması gereken gencin gerçekleştirmesi gereken yetişkinlere özgü hedefleri vardır. Ergenlik dönemi bir yetişkinliğe geçiş dönemi olduğuna göre bu amaca ulaşmak için yapılması gereken davranışlar ulaşılması gereken hedeflerde yetişkinlere özgü olmalıdır. Yetişkinlere özgü bu hedef ve davranışları kısaca şöyle özetleyebiliriz:
1) Her iki cinsiyetten akranlarla yeni ve daha olgun ilişkiler kurma
2) Cinsiyetine uygun sosyal rollerle özdeşleşme Yetişkin bir erkek ya da kadın cinsel kimliğini kazanma
3) Kendine özgü bir kişilik yapısı geliştirme
4) Kendi bedenini kabullenme
5) Ana-baba ve diğer yetişkinlerden duygusal olarak bağımsızlaşma
6) Kendine uygun mesleği belirleme ve bu mesleğe yönelme.
7) Toplumsal sorumluluk kazanmayı arzu etme ve buna ulaşma
8) Kabul edilen içsel bir ahlak sistemi kazanma: İşte ergenin en temel anlamda başarması gereken hedefler. Davranışlarının önemli bir kısmının altında yatan itici güç bu hedeflerden gelmektedir. Ergendeyimi yerindeyse içgüdüsel olarak bu hedeflere kendiliğinden yönelir.

Ergenlik Dönemi Sorunları Neler?
Kendi hedeflerine yönelen genç karşısında aynı zamanda dev gibi engelleri de beraberinde görür. Üstelik bu engeller en yakınından anne babasından öğretmenlerinden akrabalarından sosyal çevreden ve dahası kendi benliğinden gelecektir. Genç bu engelleri aşmak için büyük bir mücadeleye girer: Evde okulda sokakta kendi içinde; Genç kızlar süslenecek makyaj yapacak erkekler konuşmalarını ve davranışlarını değiştirecek güç gösterilerinde bulunacak sözleriyle ve davranışlarıyla ben varım büyüdüm artık yetişkin oldum diyecek. Bunu anlatmak için gerekirse asileşecek hırçınlaşacak. Bizler yetişkinler olarak gençlerin bu olgunlaşma çabalarını görebilir ve anlayabilirsek gençlerimizle yaşayacağımız olası sorunların önüne geçmiş oluruz. Aksi takdirde genç ailesinden uzaklaşıp koşulsuz kabul gördüğü kontrolsüz akran gruplarına yaklaşacaktır. Birçok genç sigara alkol gibi zararlı maddelerle bu kontrolsüz akran gruplarında tanışır. Gençler bu grupların baskısını üzerinde çok hisseder aidiyet duygularının da verdiği etkiyle toplumsal değerleri yok sayabilir.
Ergenlik dönemindeki gençler kendi kişilik yapılarına göre birçok sorunlarla karşılaşır. Genç çevresiyle ve kendisiyle çatışma içine girer. Gerek ergenlik dönemi gerek diğer gelişim dönemlerinde meydana çıkan sorunların bazıları çok daha fazla karmaşık olabilir. Bu sorunlar: hastalıklar genetik aktarımlar çevresel faktörler gibi durumlardan meydana gelebilir.
Ancak birçok olağan durumlarda ana sebep dönemsel kaynaklı sorunlardır. Ergenlik döneminin de kendine özgü sorunları vardır.

Ergen ne hisseder, nasıl davranmak ister?
1- Ergenin genel olarak duygularında istikrarsızlık olduğu görülür. Bir gün önce çok mutlu ve enerjik olan ergen ertesi gün kabuğuna çekilmiş ve bitkin olabilir. Duygular anlık olarak bile değişkenlik arz edebilir. Bu nedenle ebeveynin bunu kabul etmesi ve her defasında “Daha dün iyiydin, şimdi ne oldu?” türünde sorgulamalara ve baskıcı yaklaşımlara girmemesi gerekir.
2- Bu dönemde ergen duygularını çok dolu ve coşkulu yaşar. Gerek ses tonu ve vurgulamaları ve gerekse mimikleri önceki döneme göre duygularını daha fazla ifade ediyor niteliktedir.
3- Diğer dönemlere göre daha yoğun hayal kurar ve gerçekten zaman zaman uzaklaşır. Bu hayaller gelecek planlarını kapsayabileceği gibi genellikle karşı cinsle ilgili hayaller olabilmektedir.
4- Ergen zaman zaman yalnız kalma isteği içinde olabilir. Odasına çekilen ve yalnız kalmak istediğini söyleyen bir ergenin ciddi bir sorunu olduğu düşünülüp kaygılanılmamalıdır. Ergen kendisi ile baş başa kalıp yaşadıklarının muhasebesini yapma ihtiyacı hissedebilir.
5- Ergen kendini yorgun hissedebilir, buna bağlı olarak çalışmaya karşı isteksizdir. Vücut enerjisi âdeta büyümeye harcanıyor gibidir.
6- Ergen yaşadığı bedensel değişimlere bağlı olarak çekinebilir ve kendini saklama ve bu değişimlerden çevreyi haberdar etmeme isteği içinde olabilir.
7- Yeni şeyler deneme merakı artmıştır.
8- Bu dönemde arkadaş çok önemli bir noktadadır. Bu nedenle arkadaş seçimi konusunda ergenin dikkatli olması ve ailenin hassas davranması gerekir.
9- Bu dönemde ergenin fark edilme ve takdir edilme ihtiyacı vardır. Bu ihtiyacını aile içinde gideremeyen ergen, farklı arkadaş gruplarında bu ihtiyacını giderebilir.

 

Çocukların Ergenlik Dönemlerinde Aileye düşen görevler
Ergen her şeyden önce anlaşılma ve değer görme duygusunu yaşamalıdır. Bu nedenle ebeveynin bu duyguları yaşatma adına söz ve davranışları konusunda hassas olması gerekir. Aksi takdirde ergen bu duygularını tatmin adına farklı çevrelere ihtiyaç duyacaktır.
Ergenle fikir alışverişleri yapılmalı; ergen, aile konuları dışında tutulmamalıdır.
Çeşitli sorun ve konularda ergen objektif bir biçimde saygıyla dinlenmeli ve ortak paydalar bulunmaya çalışılmalıdır.
Nasihatler genellikle işe yaramaz, sadece ergenin o an ebeveyni dinlemesini sağlar, uzun vadede çözüm değildir.
Ergenin arkadaşları eleştirilmemeli, ebeveyn bu konuda ergenin arkadaşlarını tanıma yoluna gitmeli ve bunu çocuğuna hissettirmelidir. Akabinde şayet hoş olmayan bir durum varsa bu, ergenle paylaşılabilir. Fakat tanımadan eleştirmek ergenin ebeveynini haksız bulmasından başka bir işe yaramaz.
Sevgi eksik edilmemelidir.
Evdeki genel ortamın gergin olmamasına dikkat edilmelidir.
Ergenlik dönemi çatışmalı ve gergin geçiyorsa bir uzmandan destek alınmalıdır.

Ergenlikte iletişim sorunları nasıl çözülebilir?
Aslında aile içi iletişim sorunları sadece ergenlikte yaşanmıyor. Çocuk doğduğundan itibaren bulunduğu aile ortamında iletişim sorunları yaşıyor olabilir. Ancak bu iletişimsizliğin etkileri ergenlikte yoğun olarak ortaya çıkar.
Bir ailede ilk günden beri sevgi, saygı ve huzur hakimse çocuk bunu ergenlik sürecine kadar alır. Sağlıklı iletişim kurabildiği bir ev ortamı ve ebeveynleri olan çocuk, aile içinde ergenlik sorunlarını da paylaşabilir. Arkadaş ilişkilerinde kendini kabul ettirmek adına taviz vermez; çünkü aile içinde o zaten değerlidir. Anne, baba ve varsa kardeşlerinden ergenlik sürecinde destek alabilir. Yine de iletişim ortamının iyi olmasına rağmen ergenlik dönemine özgü iniş çıkışları duygusal düzeyde yaşaması normaldir. Önemli olan bu süreci ne kadar yoğunlukta yaşadığı değil bu süreçle nasıl başa çıktığı ve hangi yollara başvurduğudur. Bu yollardan ilki ailesi ise burada sağlıklı bir iletişim ve güven ortamından söz edebiliriz.

Ergenlik döneminde en sık görülen sorunlar
En önemli sorunlar bağımsızlık hattında yaşandığı için olur olmadık sebepler yüzünden anne baba ile çatışma yaşanmaktadır. Farklı ve alternatif düşünmek iyidir, fikir zenginliği getirir fakat bu her şeye muhalefet olmak, karşı gelmek demek değildir. Arkadaş seçimi, arkadaşlarla ve dışarıda geçirilen zaman, giyim tarzı ve isyankar tavırlar yüzünden sıklıkla sorunlar, çatışmalar yaşanır. Bu sorunları aşabilmek ve çatışmadan çözebilmek için bu tür davranışların denetlemek değil, ortak yaşamın kuralları olduğu belirtilerek bu çatışmalar azaltılabilir. Bağımsız olmanın eğitimle ve tecrübe ile kazanılacak bir olgu olduğu unutulmamalı. Bu nedenle gençlerin anne babanın bu tutumlarına isyan etmemeli ve anne babanın da ölçüyü kaçırmadan, özel yaşamın sınırlarını ihlal etmeden ortak iletişim dili bulmaları gerekmektedir. Ergenlik döneminde karşı cinsten biraz uzaklaşılsa da gizli bir çekim vardır. Bazı yetişkinler kız ve erkeklerin bu dönemde flört ilişkisi içinde olacaklarını düşündükleri için bu tür arkadaşlıklara karşı tavır içindedirler. Bu tarz bir yaklaşım kız ve erkekler arasında sağlıklı dostlukların kurulmasını engelleyebilir. Cinsiyet farkı gözetmeksizin kurulacak dostluklar ilişkileri zenginleştirecektir.

Ergenlikte En Çok Karşılaşılan Sorunlar

1) Dış Görünüşle İlgili Değişimler: 11-12 yaşına kadar çocuklar giyim, kuşam, dış görünüş açısından annelerinin – babalarının sözlerine uyarlar. Bu yaştan itibaren gençler özgürlüklerini ilan ederler. Kurallara uymama, saç uzatma, mini etek, makyaj, jöle, küpe (erkeklerde de), gibi değişik aksesuarlar ve giyim günlük yaşama girer. Çok fazla itirazın bir yararı yoktur. Tüm gençler birbirine benzemeye çalışır. Aynı şekilde giyinmeyen gençler arkadaşları tarafından dışlanır.
2) İletişimle ilgili değişimler: Bu yaşlarda gençleri çok iyi dinlemek (etkin dinleme), çok önemlidir. Onunla iletişim kanallarını mutlaka açık tutmak gereklidir. Onun her durumda (en kötüsünde bile) sizinle konuşma cesaretini asla kırmamalısınız. Eğer ters davranırsanız yerinize konuşulacak kişi ya da kişiler zaten hazırdır. Bu yaşlarda konuşma dili gelişir. Argolar, küfürler ve delikanlı, genç kız terimleri dile yerleşir. Buna zamanla alışacaksınız ve o da gençlik çağının sonunda sizin gibi konuşmaya başlayacaktır. Bir erkek çocukla alışverişte şöyle bir cümle ile her zaman karşılaşabilirsiniz: “Anne bu kazağın rengi delikanlılığı çizer mi?” Bunu her zaman dile getirmeyebilir de.
3) Okul Başarısı:  Bu çağlarda genellikle iki durum sözkonusudur. Birinci durumda olan gençler çok hırslı, inatçı ve başarı odaklıdır. Bu başarıları ile aile, öğretmen, arkadaş çevresini etkilemeye çalışırlar. İkinci durumda olan gençler de okul başarıları düşük, derslerde dikkatleri dağınık, hayalperest ve ilgisizdirler. 6.-11. sınıf arasındaki gençlerin ilk beş yıldaki gibi tek öğretmenleri olmadığından özellikle 6. ve 7. sınıflardaki çocukların okul durumlarında olumsuzluklar görülebilir. Bunun için okul yönetimi, aile ve öğretmenlerin işbirliği yapması gerekir. Eğer çocuğa ilk yıllarda iyi bir ders çalışma alışkanlığı verildiyse, ergenlik döneminde bunun yararları çok görülür. Üniversite maratonuna hazırlık başlı başına işlenmesi gereken bir konudur.
4) Kötü Alışkanlıklar:  Alkol, sigara, uyuşturucu, kumar gibi kötü alışkanlıklar genellikle ergenlik çağında edinilir. Eğer anne – baba bu alışkanlıklara sahipse öğüt vermenin bir yararı yoktur. Gençler öğüt dinlemekten hoşlanmazlar, onlara örnek olmak gerekir.
Sigara kullanmak kız ve erkek çocuklarda bir büyük olma özentisidir. Gençler sigara ve alkolü mutlaka bir iki defa deneyecekler, tadını öğrenmek isteyeceklerdir. Merak duygusu her zaman ağır basar. Bu ilk denemeye siz de katılabilirsiniz. “Bu sigarayı iç, tadına bak ama sen de hoşlanmayacaksın”. Bu gibi cümleler gencin büyüdüğünün babası tarafından da kabul edildiğinin belirtisidir. Genç bununla gururlanır. Eğer yasak edilirse, korkutulursa, ceza verilirse olumsuz davranış inatla tekrarlanır. (Kendinizin aynı yaşlarınızı düşünün).
İlköğretim döneminden itibaren çocuklar bir sosyal etkinliğe yönlendirilirse kötü alışkanlıklardan daha kolay uzaklaştırılabilir.
Spor, müzik, resim vb. etkinlikler gence bir gruba ait olma duygusu yaşatır. Bir basketbol takımında oynayan gencin çevresinde popülaritesi yüksektir. Boş zamanlarını nasıl değerlendireceği, o meşhur “can sıkıntısı” sorunu da ortadan kalkmış olur.
5) Arkadaş Seçimi: Bu yaşlarda çocuğunuzun arkadaşlarını siz seçemezsiniz (Aslında her yaşta). Onun arkadaşına karşı çıkar, eleştirirseniz, size karşı tavır alır. Karşı cinse duyulan ilgi anlayışla karşılanmalı, engel olmaya çalışılmamalıdır. Evde dakikalar süren telefon konuşmaları yapılır ve yüklü fatura kavgaları her ay tekrarlanır. Bu yaşlarda konuşacakları çok fazladır, birbirlerine söyleyecekleri hiç bitmez. Kendi cep telefonu varsa, belirli bir harçlıktan bir bölümünü ayırmasını isteyebilir, veya siz ona belirleyeceğiniz sayıda kontörlü kart verebilirsiniz. Eğer evin telefonundan konuşuyorsa her konuşmasını belirli sürede bitirmesini isteyebilirsiniz.
Arkadaş seçimi, meslek seçimi, eş seçiminin çocukların bebekliklerinden itibaren sizin eğitim anlayışınızla paralel gittiğini unutmamak gerekir. Küçüklükten itibaren giysilerini seçmesine, günlük yaşamdaki eşyalarını seçmesine izin verilen çocuklar, ergenlik çağında büyük sorunlar yaşamazlar. Birkaç defa hatalı seçim yaptıklarında onları yargılayıp, eleştirmezsek yirmili yaşlara geldiklerinde genellikle anne-babalarının sosyal, ahlaki, dini ve politik değerlerini benimserler.
6) Kurallara Uyma: Ergenlik çağında çocuklar ve anne-babalar büyümekle büyümemek arasında bocalarlar. Çocuğa büyüdüğü söylenir, gerçekten büyümüştür, boyu ve kilosu sizi geçmiştir, ama eve gelme saatinde bir değişme olursa anlaşmazlık çıkar.
En doğru yol kuralları gençle birlikte koymaktır. Eve en geç hangi saatte gelecek (yaz-kış), harçlık ne kadar verilecek (okul zamanı ve tatilde), yemek ne zaman yenecek, habersiz arkadaşta kalma veya getirme durumu nasıl olacak, bunları birlikte kararlaştırmak her iki tarafı da üzmeden, sorunlar olmadan çözüme ulaşma yollarıdır.
Kural koyarken otoriter davranmamak, fiziksel güce başvurmamak gerekir. Hoşgörü ve sevgi ile yaklaşılan genç bizlere daha kolay yakınlaşır. Anne-baba için çocuğun yanında en büyük değer onun danışmanı olabilmektir. Gençlerden öğrenebileceğimiz çok şey olduğunu unutmamalıyız. Onunla birlikte vakit geçirmek, güçlüğü ve güzelliği paylaşmak yaşantımızı kolaylaştırır.
Bütün insan ilişkilerinde sevgi, saygı, sabır ve hoşgörü temel anahtarlarımız olmalıdır.

 

Gelen aramalar:

  • ergenlik döneminde yaşanan sorunlar ve çözümleri
  • kizlarda ergenlik sorunlari
  • www ergenlik net

Bunu okudunuz mu?

Ergenlik döneminde beslenme nasıl olmalıdır?

Çocuğumun beslenmesinde nelere dikkat etmeliyim? Ergenlik döneminde beslenme çocuğun fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden önemli …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir